Die Woord binne die Stilte: God se Woord vir Dowes van Suid-Afrika

Daar bestaan ’n diep, maar dikwels ongesiene nood binne die Suid-Afrikaanse Dowegemeenskap: toegang tot die Woord van God op ’n manier wat werklik verstaanbaar is.

Vir horendes is die Bybel dikwels vanselfsprekend, maar vir diegene wat doof gebore is, voel tradisionele Bybelvertalings soos ’n vreemde taal – gevul met idiome en uitdrukkings wat hulle nie verstaan nie. Hierdie werklikheid is die motivering vir die Bybelgenootskap se Die Woord binne die Stilte-veldtog, ’n dringende inisiatief om die Engelse Bybel vir Dowes (The Bible for the Deaf) te voorsien aan skole, kerke en organisasies wat dowe leerders en gemeentelede bedien. Dit is meer as net ’n fondsinsamelingsprojek: dit is ’n uitnodiging om saam die grootste struikelblok – begrip – te help oorbrug.

’n Visie gewortel in ervaring

Dr Rocco Hough – taalkundige, dominee en spanleier vir The Bible for the Deaf-vertalingsprojek – ken hierdie uitdaging persoonlik. In ʼn Bybelgenootskap-potgooi vertel hy van sy dekadelange bediening onder dowe Suid-Afrikaners, en hoe talle woorde in standaard Bybels vir dowe lesers verwarrend bly.

Dié storie het meer as ’n dekade gelede begin tydens ’n gesprek in Kenia, waar ’n pastoor vertel het hoe baie dowe Christene nie Engelse Bybels kon verstaan nie. Nadat dr Hough die teks ondersoek het, het hy in die eerste hoofstuk alleen meer as 50 woorde geïdentifiseer wat vir Dowes onverstaanbaar is. Hy het toe besef: daar is ’n dringende behoefte aan ’n Bybel wat deur Dowes, vir Dowes vertaal is.

Doelgerigte duidelikheid: The Bible for the Deaf

Die vertaalwerk aan hierdie gespesialiseerde Bybel het in 2011 amptelik begin en sewe jaar geneem om te voltooi. Dit was nie bloot ’n letterlike vertaling nie, maar een wat met duidelikheid as primêre doel geskep is.

Die span – waarby geleerdes soos prof Bart Oberholzer, prof Francois Tolmie en prof Hermie van Zyl (later opgevolg deur dr Tiana Bosman) betrokke was, het nou saamgewerk met dowe medewerkers om toeganklikheid en betekenis te verseker. 

In November 2019 is The Bible for the Deaf amptelik in Kaapstad bekendgestel. Hierdie Bybel van meer as 2 000 bladsye bevat byna 200 illustrasies, ’n beperkte woordeskat, voetnote en visuele hulpmiddels om idiome en kulturele verwysings te verduidelik. Só is dit toeganklik gemaak vir die meeste dowe Engelssprekendes in Suid-Afrika.

Hoekom dit saak maak

Die werklikheid is: funksionele geletterdheid onder dowe Suid-Afrikaners is uiters laag. Baie dowe volwassenes lees op dieselfde vlak as ’n agtjarige horende kind, ten spyte van ’n gemiddelde intelligensie. Die probleem is dus nie kognitief van aard nie, maar taalkundig.

Wat die uitdaging verder bemoeilik, is dat die Bybel vol idiomatiese uitdrukkings is – frases wat algemeen in gesproke Engels voorkom en waarvan die begrip ’n aanvoeling vir kulturele nuanses vereis om te verstaan. Sonder verduideliking kan hierdie uitdrukkings soos brabbeltaal klink.

Vir iemand soos Nomsa, ’n dowe leerder, is die verskil lewensveranderend. Stel jou voor sy hou ’n Bybel vas wat haar taal “praat” – ’n Bybel wat nie interpretasie vereis voordat sy God se boodskap kan verstaan nie. Dít is die krag van The Bible for the Deaf.

Die Woord binne die Stilte: ’n Veldtog vir toegang

Die Woord binne die Stilte-veldtog het ’n duidelike doelwit: om R100 000 in te samel om die gratis verspreiding van 400 Bybels aan Dowe organisasies moontlik te maak.

Maar dit gaan oor méér as Bybels alleen. Dit gaan oor waardigheid, insluiting, opvoeding en geestelike geborgenheid. Elke Bybel wat in ’n skool of kerk geplaas word, maak ’n direkte pad oop vir Dowes om op hulle voorwaardes met die Woord om te gaan.

Word deel van die oplossing

Jou betrokkenheid en vrygewigheid maak ’n verskil. Deur by te dra, ondersteun jy meer as net die befondsing van publikasie en verspreiding – jy voorsien ’n onderrigmiddel, ’n geestelike hulpmiddel en ’n simbool van insluiting.

• R250 subsidieer een Engelse Bybel vir die Dowes.
• R1 000 voorsien vier leerders, ʼn klaskamer of dowe bediening van Bybels.
• R5 000 kan ’n hele skool of groep van Bybels voorsien.

Die tyd is egter min. Met die aanbreek van September – Dowebewustheidsmaand – is die doelwit om te verseker dat hierdie Bybels vinnig by hul bestemmings uitkom, sodat skole en bedienings dit onmiddellik kan begin gebruik.

ʼn Nalatenskap van Inklusiwiteit

Hierdie nuwe vertaling bou voort op die nalatenskap van die Afrikaanse Bybel vir Dowes (vandag bekend as Die Bybel vir almal) wat in 2007 gepubliseer is. Hierdie vertaling is spesifiek ontwikkel met die oogmerk op taaltoeganklikheid. Hierdie aanvanklike werk het die weg gebaan vir taaltoeganklikheid en die insluiting van Dowes se perspektiewe in Bybelvertaling – ’n konsep wat met die Engelse weergawe verder uitgebrei is.

Hoor God deur die oë van die Dowes

Die Bybelgenootskap se missie was nog altyd om te verseker dat niemand uitgesluit word wat toegang tot die Woord betref nie.

Danksy dr Hough se visie en kundigheid én jou ondersteuning om dit te help versprei, kan hierdie Bybel beskikbaar wees waar dit voorheen onverstaanbaar was. Só maak ons God se Woord nie net hoorbaar nie, maar ook verstaanbaar.

Kan ons op jou samewerking staatmaak? Saam kan ons die Woord binne die stilte plaas – en in die harte en hande van die Dowes in Suid-Afrika.